Με τον Italo Calvino |Con Italo Calvino (tr: Sissi Moissiadou)

Βλέπουμε τον Ίταλο Καλβίνο στο Ιταλικό Ινστιτούτο, το βράδυ της 20ης Φεβρουαρίου. Του δείχνουμε το τεύχος όπου είχε φιλοξενηθεί ένα διήγημά του πριν δυο χρόνια. Για το «ΔΕΝΤΡΟ», παρευρίσκονται ο Σωτ. Παστάκας, ο Θοδ. Στεφανόπουλος και ο Κ. Μαυρουδής.

Αυτό που κρατάτε είναι το τεύχος 26 του ’82. Υπάρχει μέσα ένα διήγημά σας από τους “Δύσκολους έρωτες”.
Στο εξώφυλλο βλέπω το σκίτσο του Κορτάσαρ. Προχθές ήμουν στην κηδεία του, στο Παρίσι. Α, κι εδώ το δικό μου σκίτσο∙ χαίρομαι.

Σας φέραμε και δύο ακόμη δείγματα εκδοτικής δουλειάς του «Δ» με ιταλική λογοτεχνία. Ποίηση του Σερένι και του Πέννα.
Ο Πέννα είναι μεγάλος ποιητής. Φαντάζομαι ότι θα ήταν εύκολος στη μετάφραση, γιατί είναι απλός. Ωστόσο αυτή η διάθεση “μουσικότητας” πρέπει να δημιουργεί δυσκολίες στην απόδοση. Κι ο Σερένι λοιπόν… “Η θάλασσα όλη γαλάζια”…

Ας μιλήσουμε όμως για σας. Πώς θα τοποθετούσατε το έργο σας στα ρεύματα της Ιταλικής λογοτεχνίας των τελευταίων χρόνων; Την “ομάδα ’63”’ κλπ. Η δική σας πορεία ήταν μάλλον μοναχική.
Σε σχέση με την “ομάδα ’63”, έχω να σας πω ότι εγώ ανήκω στην προηγούμενη γενιά, του ’50, που αρνήθηκαν την λογοτεχνία της. Εντούτοις, σε προσωπικό επίπεδο, είχα καλές σχέσεις με τους εκπροσώπους της. Μετά απ’ αυτούς δεν υπήρξε κανένα κίνημα που να διακρίνεται. Δεν καταγράφεται εύκολα ένας χάρτης με τις διάφορες τάσεις. Στους ποιητές το μόνο που θα μπορούσε να μοιάσει με κίνημα, είναι οι εκπρόσωποι της νέας γενιάς γνωστοί από διάφορες ανθολογίες, όπως η “Ερωτευμένη λέξη”, με επιλογή 20 ποιητών που τους χαρακτηρίζει η ανανεωμένη πίστη στην λέξη, που θα ονομάσει πάλι τα πράγματα από την αρχή. Έκαναν μια δική τους εταιρία (“Η εταιρία των ποιητών”) που την ενώνει κυρίως η οργανωτική σχέση. Οργάνωσαν διάφορες εκδηλώσεις, δημόσιες αναγνώσεις, φεστιβάλ κλπ. Υπήρξε κάτι το νέο για την Ιταλία, γιατί δεν έγινε ποτέ πριν κάτι παρόμοιο.

Στο χώρο της πεζογραφίας προτείνατε κι εσείς διάφορους νέους συγγραφείς, ως σύμβουλος του εκδοτικού οίκου Einaudi. Τον Gianni Gelati, τον Andrea De Carlo, τον Del Giudice.
Πράγματι όταν συμβαίνει να διαβάζω κάτι το ενδιαφέρον, το προτείνω αμέσως. Μου αρέσουν οι νέοι που δεν έχουν πίσω μια δική τους λογοτεχνική παράδοση, αλλά είναι αυθόρμητοι με παρθένα ματιά για τα πράγματα.

Τα βιβλία σας δίνουν την εντύπωση ότι έχουν κάποιο μοντέλο κατασκευής. Υπάρχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την μορφή, που φαίνεται πάντα.
Νομίζω ναι. Κάθε φορά πρέπει να κατασκευάσω το “κοντέινερ”, το κουτί, που θα φιλοξενήσει αυτό που θα γράψω. Ωστόσο το μεγαλύτερο ενδιαφέρον μου στρέφεται πάντα στη γλώσσα.

Μετά τον “Ταξιδιώτη”, όπου χρησιμοποιήσατε μια μεγάλη ποικιλία γλωσσικών ιδιωμάτων, ποια φαντάζεστε θα είναι η πορεία σας;
Δεν αποκλείω ότι θα συνεχίσω να πειραματίζομαι με τις νέες φόρμες που ονομάζουμε υπερμυθιστόρημα. Το μυθιστόρημα δηλαδή που περιέχει αρκετούς τρόπους διηγήσεως, σύνθεση αφηγηματικών μεθόδων, ένα σύμπαν πιθανοτήτων, πολύ σημαντικό για μένα, τόσο θεωρητικά όσο και από άποψη δομής. Να καταγράφεις τις ποικίλες δυνατότητες των συμβάντων που αποκτά στην πορεία τη δυνατότητα λογοτεχνικής φόρμας.

Πιστεύετε ακόμη στη λογοτεχνία που περιγράφει γεγονότα ή σε εκείνη που ενδιαφέρεται για ψυχικές καταστάσεις;
Πιστεύω πως αυτό το μυθιστόρημα (δείχνει τον “Ταξιδιώτη”), είναι γεμάτο γεγονότα, ταυτόχρονα όμως με ενδιαφέρει ο συλλογισμός που ενοποιεί τα γεγονότα, η προβληματική πάνω στα γεγονότα.  Παρ’ όλα αυτά, το τελευταίο μου βιβλίο που άρχισα να γράφω το ’75 (δείχνει το “Πάλομαρ”), είναι ένα είδος άλμπουμ από ζωντανά σκίτσα όπου προσπάθησα να αξιοποιήσω ένα λογοτεχνικό είδος που είχε περιπέσει σε αχρηστία, την περιγραφή. Μέσω της περιγραφής και της εξελίξεώς της, μ’ ενδιαφέρει η σχέση με ένα και μόνο αντικείμενο. Αυτό που περιγράφεις και δεν μπορείς ποτέ να το εξαντλήσεις.

Στον “Ταξιδιώτη” ο ήρωας διαβάζει ενώ στο “Πάλομαρ” παρατηρεί με το τηλεσκόπιο. Υπάρχει κάποια σημασία;
Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποια σημασία σ’ αυτή τη διαφοροποίηση γιατί αυτό το βιβλίο το έγραψα ταυτόχρονα με τον “Ταξιδιώτη”, κι έτσι άλλα κείμενα έχουν προηγηθεί, οπότε δεν μπορούμε να πούμε ότι αυτό προηγείται και το άλλο έπεται. Ίσως, κάποιες ψυχικές καταστάσεις, αντιστοιχούν περισσότερο στο τελευταίο βιβλίο, μιας και το τέλειωνα πέρυσι∙ κάθε βιβλίο είναι και ένα εσωτερικό ημερολόγιο, αλλά στο επίπεδο της σκέψης, το τελευταίο βιβλίο δεν είναι μυθιστόρημα, είναι μια πρόταση λυρικής πρόζας. Το τελευταίο μου μυθιστόρημα παραμένει ο “Ταξιδιώτης”. Μα φυσικά είναι όλα σύγχρονα βιβλία, κάθε τόσο μου συμβαίνει ακόμα να γράφω κάποια αόρατη πόλη…

Τώρα ζείτε στη Ρώμη ή σε μια αόρατη πόλη;
Κατοικώ σε μια αόρατη πόλη.


Αναδημοσίευση από «ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ», Τεύχος 6 (3-4/1984) σελ. 40-43
ΠΗΓΗ: Εθνικό Κέντρο Βιβλίου

o o o

Con Italo Calvino

traduzione di Sissi Moissiadou

Vediamo Italo Calvino all’Istituto Italiano di Atene, la sera del 20 febbraio. Gli stiamo illustrando il numero della rivista letteraria «ALBERO» To Dentro,  che ospitò un suo racconto di due anni fa. Sono presenti Sotirios Pastakas , Theodoros Stephanopoulos e K. Mavroudis.

Quello che ha in mano è il numero 26 dell’82. All’interno un breve passaggio dal suo romanzo «Gli Amori difficili».
Calvino: Sulla copertina vedo lo schizzo di Cortàzar. Ieri ero al suo funerale a Parigi. Ah, e qui il mio schizzo. Mi fa piacere

Le abbiamo portato due campioni del lavoro editoriale della redazione «ALBERO» di letteratura italiana. Le poesie di Sereni e Penna.
Calvino: Penna è un grande poeta. Immagino chesia stato facile da tradurre, perché è semplice. Tuttavia questa «musicalità» potrebbe creare problemi nell’interpretazione. E Sereni allora … «Il mare tutto blu» …

Parliamo di Lei. Come inserirebbe il suo lavoro nelle correnti della letteratura italiana degli ultimi anni? Il «gruppo ’63» ‘ecc. Il suo percorso è stato piuttosto solitario.
Calvino: Riguardo al «gruppo ’63,» Io posso dire che appartengo alla precedente generazione del ’50, che ha rifiutato la letteratura del suo tempo. Tuttavia, a livello personale, ho avuto buoni rapporti con i suoi rappresentanti. Dopo di loro non c’e’ stato nessun altro movimento che si sia  distintο. Non emerge facilmente una mappa con tendenze diverse. Per i poeti tutto ciò che potrebbe assomigliare ad un movimento, sono i rappresentanti della nuova generazione noti da varie antologie, come «La Parola Innamorata» con la scelta di 20 poeti accomunati dalla rinnovata fede nella parola, una parola che nominerà ancora una volta le cose dal principio. Hanno creato una loro società ( «la società dei poeti») che ha come elemento comune soprattutto una relazione organizzativa. Hanno organizzato vari eventi, letture pubbliche, festival ecc.E’ stata una novità per l’Italia, non era mai esistito prima qualcosa di simile.

Nel campo della prosa, ha suggerito anche Lei un certo numero di nuovi scrittori, come consulente della casa editrice Einaudi. Gianni Gelati, Andrea De Carlo, Del Giudice.
Calvino: In effetti quando mi capita di leggere qualcosa di interessante, lo suggerisco immediatamente. Mi piacciono i giovani che non hanno un passato di tradizione letteraria, ma sono spontanei, hanno uno sguardo vergine verso le cose.

I suoi libri danno l’impressione di avere un certo modello di costruzione. C’è un particolare interesse per la forma, che è sempre evidente.
Calvino: Penso di sì. Ogni volta che devo costruire il «contenitore», la scatola, che ospiterà ciò che scriverò. Tuttavia, il mio più grande interesse è sempre la struttura linguistica

Dopo «Se una notte d’inverno un viaggiatore», dove ha usato una grande varietà di stili linguistici, come immaginerebbe il suo percorso?
Calvino: Non posso escludere che continuerò a sperimentare con le nuove forme; lo chiamo un super-romanzo. Il romanzo, intendo, che contiene diversi modi di narrare, una sintesi di metodi narrativi, un universo di probabilità, molto importante per me, sia teoricamente che strutturalmente. Si tratta di registra le varie possibilità di eventi chela creazione letteraria rende possibili.

Crede ancora nella letteratura che descrive i fatti o quella che è interessata agli stati psicologici?
Calvino: Credo che questo romanzo (indicando «Se una notte d’inverno un viaggiatore») sia pieno di fatti, ma allo stesso tempo sono interessato al sillogismo che unifica gli eventi, le problematiche che cadono sui fatti. Tuttavia, il mio ultimo libro che ho iniziato a scrivere nel ’75 (indicando «Palomar») è una specie di album di schizzi vivi in cui ho cercato di valorizzare l’uso di un genere letterario che era caduto in disuso, la descrizione. Attraverso la descrizione ed evoluzione, sono interessato ad una relazione con il singolo soggetto. Quello che descrivi e che non può mai essere esaurito.

Nel «Se una notte d’inverno un viaggiatore», l’eroe legge mentre in «Palomar», osserva con il telescopio. C’è qualche significato ben preciso?
Calvino: Non so se esiste un qualche significato in questa differenziazione, perché questo libro l’ ho scritto in contemporanea con «Se una notte d’inverno un viaggiatore».  Ci sono testi precedenti, ma non possiamo dire che l’uno precede e l’altro segue. Forse, alcuni stati psicologici corrispondono più all’ultimo libro, visto che lo stavo finendo l’anno scorso. Ogni libro è un calendario interno, ma a livello del pensiero, l’ultimo libro non è un romanzo, è una proposta di prosa lirica. Il mio ultimo romanzo rimane «Se una notte d’inverno un viaggiatore». Certo, sono tutti libri contemporanei, ogni tanto scrivo ancora di qualche città invisibile …

Ora vive a Roma o in una città invisibile?
Calvino: Vivo in una città invisibile.


Riprodotto da «ALBERO», To Dentro, numero 6 (3-4/1984) pp. 40-43
FONTE: Centro Nazionale del libro Greco

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Φτιάξε site στο WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: