Luis Sepulveda | Η τεράστια δύναμη της λογοτεχνίας

Απόσπασμα

— Όλα τα βιβλία σας είναι μικρά. Έχουν τον ίδιο αριθμό σελίδων. Σκόπιμο ή τυχαίο;
Πρώτον είμαι μεγάλος εραστής της λιτότητας. Δεν μου αρέσει να βάζω παραπανήσιες σελίδες. Συνήθως, το αρχικό κείμενο έχει πολλές σελίδες, και μετά βγάζω, βγάζω την προσωπική συμμετοχή, του συγγραφέα που είναι παρών. Όταν γράφω ένα μυθιστόρημα, μου αρέσει να υπερισχύουν οι χαρακτήρες όχι ο συγγραφέας. Επιπλέον τα Ισπανικά είναι μια γλώσσα που μπορεί να είναι πολύ περιεκτική. Δεν μου αρέσει το μπαρόκ στη λογοτεχνία. Μου αρέσει το ακριβές λεξιλόγιο, το άμεσο, και να αρχίζω να διηγούμαι την ιστορία από την πρώτη λέξη· χωρίς διακοπή.

— Πότε καταλαβαίνετε ότι ένα βιβλίο τελείωσε;
Γενικά αρχίζω να γράφω μια ιστορία όταν την έχω ολοκληρώσει στο μυαλό μου: την αρχή και το τέλος της, την πρώτη και την τελευταία λέξη, και λείπει το ενδιάμεσο. Ξέρω όμως εκ των προτέρων: πώς αρχίζει, και πώς τελειώνει. Κι είμαι πολύ αυστηρός στη διόρθωση. Μια ιστορία φυσιολογικά γράφεται σε λίγες βδομάδες, μετά όμως, το να μεταμορφώσεις αυτήν την ιστορία σε λογοτεχνία… είναι το πιο περίπλοκο μέρος της δουλειάς που το δίνεις αυτή τη λιτότητα, την ομορφιά, την καθαρότητα της γλώσσας που επιπλέον, είναι το πιο γοητευτικό μέρος της συγγραφής.

— Έχετε γυρίσει ταινία ως σκηνοθέτης;
Δύο: μια μεγάλου μήκους κι ένα ντοκιμαντέρ. Έκανα μια μεγάλου μήκους που λεγόταν Nowhere (Πουθενά), όπου έκανα τα απάντα: έκανα το σενάριο κι ήμουν κι ο σκηνοθέτης. Ήταν μια εμπειρία πολύ ωραία, μια εμπειρία μεταξύ φίλων. Πρέπει να κάνεις πράγματα· δεν κάνεις πότε, αλλά μερικές φορές έρχονται οι καταστάσεις, και σε υποχρεώνουν να δράσεις. Τώρα όμως σκέφτομαι να πάω στη Χιλή γιατί συμμετέχω ενεργά στο θέμα των Μαπούτσε. Θέλω να κάνω ένα ντοκιμαντέρ που να δείχνει μια πλευρά που είναι εντελώς άγνωστη από τη ζωή των Μαπούτσε: τον τρόπο οργάνωσής τους. Έχουν ένα τρόπο οργάνωσης πολύ ιδιαίτερο. Σήμερα έχουν εξαφανιστεί από τη Χιλή. Αποφάσισαν ότι δεν ήθελαν να είναι πια αντικείμενο τουριστικής ατραξιόν. Και στις πόλεις του νότου που πριν ήταν γεμάτες Μαπούτσε που πουλούσαν τα είδη της λαϊκής στους τέχνης· δεν υπάρχει ούτε ένας. Όλοι ζουν στον τόπο τους, κι αν θέλει κανείς να πάει να τους δει, πρέπει να ζητήσει άδεια, κι αυτοί αποφασίζουν αν μπορεί να πάει ή όχι. Αυτό είναι πολύ καλό. Έχουν κερδίσει πολύ μεγάλο σεβασμό. Εγώ είμαι μισός Μαπούτσε από την πλευρά της μητέρας μου. Εμένα όμως πάντα με αποδέχονταν επειδή ο Ισπανός παππούς μου μ’ έμαθε να νιώθω μεγάλο σεβασμό γι’ αυτούς του ανθρώπους. Ήταν ο μοναδικός απ’ όλη την οικογένεια που έμαθε λίγες λέξεις στη γλώσσα των Μαπούτσε  για να μιλάει να επικοινωνεί. Και τώρα προφανώς με αγαπούν πολύ, μιλάνε για μένα σαν να είμαι ο δικός τους· ο Μαπούτσε συγγραφέας.

— Ενώ νομίζω ότι μιλάτε για τον σεβασμό που νιώθετε για τους χαρακτήρες σας, αλλά νομίζω ότι υπάρχει και κάτι άλλο: ότι εσείς φαίνεστε να αλλάζετε κι ο ίδιος, μέσα από την επαφής σας με την πραγματικότητα είτε είναι μια φυλή του Αμαζονίου είτε είναι τα πολιτικά γεγονότα ζείτε, η εξορία, δηλαδή είναι κι ο ίδιος ο συγγραφέας που αλλάζει δεν είναι μόνο ότι βλέπει κάτι από μακριά, και το σέβεται. Αλλάζει κι ο ίδιος, κι όλο αυτό βγαίνει απ’ αυτά που γράφει.
Αλλάζει κι ο συγγραφέας… Ναι, και δεν μπορεί να ‘ναι και διαφορετικά, γιατί… Κοιτάξτε… Εγώ πάντα, όταν πρέπει να προσδιορίσω τον εαυτό μου, τι είδους συγγραφέας είμαι ή σε ποια λογοτεχνική σχολή ανήκω -πιστεύω πως είμαι ένας συγγραφέας ρεαλιστής- κι όταν γράφω: όλη μου η ευφυΐα, όλη μου η κουλτούρα, όλη μου η γνώση, όλα όσα ξέρω για το επάγγελμα της συγγραφής δεν είναι παρά συμπληρωματικά στοιχεία που τα θέτω στην υπηρεσία της ιστορίας που θέλω να αφηγηθώ. Το μοναδικό πράγμα που μ’ ενδιαφέρει είναι η ιστορία που αφηγούμαι. Και φυσικά καθώς πρέπει να είμαι πιστός στη ζωή που έχω ζήσει, εκφράζω επίσης και τη δική μου μεταμόρφωση, τη δική μου αλλαγή. Για παράδειγμα, έζησα πράγματι μια περίοδο· όχι πολύ μεγάλη, επτά μήνες στην Αμαζονία με μια φυλή που λέγεται Shuar (Σουάρ), κι έμαθα πολλά πράγματα που δεν έχουν κάποια πρακτική χρησιμότητα στην Ευρώπη, για παράδειγμα. Έμαθα να κυνηγώ όπως κυνηγούν αυτοί να ψαρεύω να αναγνωρίζω τους καρπούς που τρώγονται που δεν είναι δηλητηριώδες κ.λπ. Επίσης όμως έμαθα και κάτι που ήταν πολύ σημαντικό: την αναζήτηση της αρμονίας με τον τόπο στον οποίο ζούσαν. Αυτό που αργότερα θα μπορούσε κανείς να το αποκαλέσει: «οικολογικό λόγο». Και γι΄ αυτούς τους ανθρώπους ήταν τόσο απλό όσο το ν’ αναπνέουν. Ήταν το γεγονός της ζωής· είτε ήταν αρμονική είτε δεν υπήρχε ζωή. Οπότε προφανώς, ανακαλύπτοντας κάτι τέτοιο, αυτό μ’ έκανε ν’ αλλάξω και σαν άνθρωπος. Μέχρι εκείνη τη στιγμή εγώ πίστευα, σταθερά στη φράση του Μαρξ που λέει: «Ο άνθρωπος είναι ο ανώτατος μεταμορφωτής της φύσης». Αφότου όμως γνώρισα αυτήν την εμπειρία, κι αφού γνώρισα κι άλλες εμπειρίες που αγνοούσα -για παράδειγμα την εμπειρία του ίδιου μου του λαού, των Μαπούτσε, στη Χιλή- σχηματίστηκε μέσα μου μια ερώτηση: Ο άνθρωπος είναι ο ύψιστον μεταμορφωτής της φύσης, αλλά γιατί; Ποιος έδωσε στον άνθρωπο αυτό το δικαίωμα; Μήπως ο ρόλος του ανθρώπου είναι να αποτελεί τον ύψιστο φύλακα αντί του μεταμορφωτή; Προφανώς αλλάζει κι ο συγγραφέας, στον τρόπο που βλέπει τον κόσμο, και πιστεύω πως είναι απαραίτητο αυτό το «εγώ» του αφηγητή που υπάρχει στα βιβλία είτε πρόκειται για κάποιον χαρακτήρα είτε γι’  αυτήν την παντογνώστρια φωνή του συγγραφέα να επιτρέπει να φαίνεται επίσης κι αυτή η αλλαγή, γιατί κι αυτό είναι μέρος της τεράστιας δύναμης που έχει η λογοτεχνία: Να μοιράζεται όχι μόνο τις αλλαγές των χαρακτήρων, αλλά και την αλλαγή του ίδιου του συγγραφέα.

ΠΗΓΗ: ΟΙ ΚΕΡΑΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣΛουίς Σεπούλβεδα (Luis Sepulveda) Προβολή: Τρίτη 5-7-2011, ΝΕΤ – Σκηνοθεσία: Σταύρος Μελέας, Επιμέλεια-παρουσίαση: Ανταίος Χρυσοστομίδης-Μικέλα Χαρτουλάρη | Απομαγνητοφώνηση: από το 00:45′ και μετά.

Επιμέλεια: Κωστής Παπαζάκ

Artwork: © Daniel Mordzinsky

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Φτιάξε site στο WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: