Andrei Tarkovsky | Σμιλεύοντας το χρόνο

Μετάφραση: Σεραφείμ Βελέντζας

Απόσπασμα

[…] Η τέχνη λοιπόν, όπως και η επιστήμη, είναι μέσο για να αφομοιώσουμε τον κόσμο, αποτελεί εργαλείο γνώσης του κόσμου στη διαδρομή των ανθρώπων προς την «απόλυτη αλήθεια». Άλλα εδώ σταματά κάθε ομοιότητα ανάμεσα στις δύο ενσαρκώσεις της επινοητικότητας του ανθρώπινου πνεύματος, με τις όποιες ο άνθρωπος δεν ανακαλύπτει απλώς, παρά δημιουργεί. Για την ώρα ας σημειώσουμε ότι οι αρχές πού διέπουν τις δύο μορφές γνώσης, την επιστημονική και την αισθητική, διαφέρουν, αποκλίνουν σημαντικά.

Με την τέχνη κατακτά ο άνθρωπος την πραγματικότητα μέσα από μια υποκειμενική εμπειρία. Στην επιστήμη, η ανθρώπινη γνώση του κόσμου προχωρεί ανεβαίνοντας μια ατέλειωτη κλίμακα, όπου νέες γνώσεις αντικαθιστούν τις παλαιές και συχνότατα ή μία ανακάλυψη αναιρείται από την επόμενη, για χάρη μιας συγκεκριμένης αντικειμενικής αλήθειας. Η καλλιτεχνική ανακάλυψη παρουσιάζεται κάθε φορά σαν νέα και μοναδική εικόνα του κόσμου, σαν ιερογλυφικό της απόλυτης αλήθειας∙ εμφανίζεται σαν αποκάλυψη, σαν στιγμιαία, παράφορη επιθυμία να γνωρίσουμε διαισθητικά και διαμιάς όλους τους νόμους του παρόντος κόσμου -την ομορφιά και την ασκήμια του, τη συμπόνια και τη σκληρότητά του, την απεραντοσύνη και τα όριά του. Όλα τούτα ο καλλιτέχνης, αυτός ο sui generis ιχνευτής του απόλυτου, τα εκφράζει δημιουργώντας την εικόνα. Η εικόνα προσφέρει μια γνώση του απείρου: το αιώνιο μες στο πεπερασμένο, το πνεύμα στην ύλη, το απεριόριστο με συγκεκριμένη μορφή.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η τέχνη είναι σύμβολο του σύμπαντος, εφόσον έχει σχέση με την απόλυτη πνευματική αλήθεια, που μας την κρύβουν οι θετικιστικές, πρακτικές ενέργειές μας. Για να ασχοληθεί κανείς με ένα επιστημονικό σύστημα πρέπει να φτάσει, μέσα από λογικές διαδικασίες σκέψης, σ’ ένα στάδιο κατανόησης που απαιτεί ειδική προπαιδεία. Η τέχνη απευθύνεται σε όλους, με την ελπίδα ότι θα αφήσει ίχνη, θα γίνει αισθητή, θα συνταράξει και θα γίνει αποδεκτή, θα κερδίσει ανθρώπους, όχι με αδιάσειστα λογικά επιχειρήματα, παρά με την πνευματική ενέργεια με την οποία φορτίζει ο καλλιτέχνης ένα έργο. Και η μόνη προκαταρκτική μάθηση που απαιτεί η τέχνη δεν συνιστά επιστημονική εκπαίδευση, παρά ξεχωριστό πνευματικό μάθημα.

Η τέχνη γεννιέται και στεριώνει εκεί όπου υπάρχει διαχρονική και ακόρεστη δίψα για το πνευματικό, το ιδεώδες – μια δίψα πού οδηγεί τους ανθρώπους στην τέχνη. Η σύγχρονη τέχνη έχει πάρει λανθασμένη τροπή, καθώς εγκαταλείπει την αναζήτηση του νοήματος της ύπαρξης και επικυρώνει την αυταξία του ατόμου. Ο, τι φιλοδοξεί να είναι τέχνη αρχίζει να μοιάζει εκκεντρική ενασχόληση διαβλητών προσώπων που υποστηρίζουν ότι κάθε ατομική δραστηριότητα έχει καθ’ αυτήν αξία, απλώς και μόνο ως επίδειξη πεισματικής επιμονής. Στην καλλιτεχνική δημιουργία όμως η προσωπικότητα δεν επιβάλλεται, παρά υπηρετεί μια άλλη, υψηλότερη και συλλογική ιδέα. Ο καλλιτέχνης είναι πάντοτε υπηρέτης και προσπαθεί μονίμως να ξεπληρώσει το χάρισμα που του δόθηκε. Αλλά ο σύγχρονος άνθρωπος δεν θέλει να κάνει την παραμικρή θυσία, ακόμα κι αν μόνο με τη θυσία επιβεβαιώνεται. Αυτά τα βασικά πράγματα σιγά σιγά τα ξεχνούμε, και χάνουμε αναπόφευκτα κάθε αίσθηση τού προορισμού μας […]

ΠΗΓΗ: Αντρέϊ Ταρκόφσκι «Σμιλεύοντας το χρόνο» | Εκδόσεις Νεφέλη 1987 | (σελ. 50)

Επίμετρο: Ο Αντρέϊ Ταρκόφσκι, γεννήθηκε το 1932 στη Ρωσία. Από τους κορυφαίους εκπροσώπους του ρωσικού κινηματογράφου, ανέπτυξε μια προσωπική θεωρία για τον κινηματογράφο, γνωστή ως: γλυπτική του χρόνου. Οι ταινίες του χαρακτηρίζονται από την έλλειψη γραμμικής αφήγησης, υιοθετώντας ποιητικούς συνειρμούς και «ονειρική λογική». Πεθαίνει από καρκίνο του πνεύμονα, το Δεκέμβριο του 1986.

Artwork: Andrei Tarkovsky @ Festival de Cine Africano de Córdoba, [CC BY-SA 2.0] Wikimedia Commons

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Andrei Tarkovsky | Σμιλεύοντας το χρόνο

Add yours

  1. Η τέχνη είναι μία έκφανση συμπαντικής ενέργειας που το απροσπέλαστο μαζί με την αίσθηση και την νόηση, ως δυνατότητες στον άνθρωπο κληροδότησε, να αρχίσει να το υποπτεύεται, ενώ το ίδιο, αενάως, θα διαφεύγει της ανθρώπινης εποπτείας! Δίψες της τέχνης, η οποία, νομοτελειακά, αφεύκτως , στην φιλοσοφία ( ως απότοκο της εκπορευομένης, εξ αισθήσεως, νοήσεως ) προστρέχει – όπως το νεογνό στης μητρός την ρώγα – , είναι η εις βάθος ίχνευση των φαινομένων της εξωτερικής πραγματικότητος, καθώς και η απόπειρα διεισδύσεως στα μύχια του εσωτερισμού και των μη εντοπισμού δυναμένων, όπως άνωθεν ανέφερα, και επαγωγικά, η κριτική.
    Και ενώ η πρώτη ματαιόπονη φαντάζει, η δεύτερη, πιο εφικτή, ιερά υποχρέωση, εμπνέοντας, εγείρει!

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Φτιάξε site στο WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: