Αλέξανδρος Βαναργιώτης | ΧΙ Επιγράμματα από την Παλατινή Ανθολογία

ΧΙ Επιτάφια επιγράμματα από το βιβλίο VII της Παλατινής Ανθολογίας
Επιλογή-Απόδοση: Αλέξανδρος Βαναργιώτης

VII-274 | Ονέστου Βυζαντίου

οὔνομα κηρύσσω Τιμοκλέος εἰς ἅλα πικρὴν
πάντῃ σκεπτομένη, ποῦ ποτ᾽ ἄρ᾽ ἐστὶ νέκυς.
αἰαῖ, τὸν δ᾽ ἤδη φάγον ἰχθύες, ἡ δὲ περισσὴ
πέτρος ἐγὼ τὸ μάτην γράμμα τυπωθὲν ἔχω.


Απ’ άκρη σ’ άκρη τ’ όνομα του Τιμοκλή φωνάζω
απάνω στα πικρά νερά της θάλασσας και ψάχνω
τ’ άψυχο σώμα του να βρω.
Μα αυτόν ήδη αλίμονο τον έφαγαν τα ψάρια
κι εγώ μια πέτρ’ απόμεινα άχρηστη, χαραγμένη
λέξεις χωρίς αντίκρισμα, λέξεις χωρίς ουσία.

Ο Όνεστος Βυζαντίου ήταν ποιητής με καταγωγή από την Κόρινθο ή το Βυζάντιο. Έζησε στα χρόνια κοντά στη γέννηση του Χριστού. Δέκα επιγράμματά του περιλαμβάνονται στον «Στέφανο» του Φιλίππου, στην «Παλατινή Ανθολογία», ενώ πιθανότατα δικά του είναι άλλα έντεκα επιγράμματα που βρέθηκαν γραμμένα πάνω σε ένα μνημείο αφιερωμένο στις Μούσες του Ελικώνα, κοντά στις Θεσπιές.


VII-286 | Αντιπάτρου Θεσσαλονικέως

δύσμορε Νικάνωρ, πολιῷ μεμαραμμένε πόντῳ,
κεῖσαι δὴ ξείνῃ γυμνὸς ἐπ᾽ ἠιόνι,
ἢ σύ γε πρὸς πέτρῃσι· τὰ δ᾽ ὄλβια κεῖνα μέλαθρα
φροῦδ’ ἀπό καὶ  πάτρης ἐλπὶς ὄλωλε Τύρου.
οὐδὲ τί σε κτεάνων ἐρρύσατο· φεῦ, ἐλεεινέ,
ὤλεο μοχθήσας ἰχθύσι καὶ πελάγει.


Κακόμοιρε Νικάνορα.
Σ’ αφάνισε το αφρισμένο  πέλαγος.
Ξεβράστηκες γυμνός σε ξένη ακτή
ή το κορμί σου σέρνεται κοντά σε κάποια βράχια.
Τα σπίτια που ‘χες τα λαμπρά πάνε χαμένα
και η ελπίδα να γυρίσεις στην πατρίδα Τύρο φρούδη.
Απ’ όλα όσα απέκτησες τίποτα δε σε έσωσε.
Χάθηκες, δύστυχε, αλίμονο,
παλεύοντας να ζήσεις,
μα σε κατέβαλαν
τα ψάρια και η θάλασσα.

Ο Αντίπατρος ο Θεσσαλονικεύς, γεννήθηκε περίπου το 40 π.Χ. στη Θεσσαλονίκη. Υπήρξε πολυγραφότατος επιγραμματοποιός και εργάστηκε ως διοικητικός υπάλληλος των Ρωμαίων. Στην Παλατινή ανθολογία υπάρχουν 90 επιγράμματά του.


VII-291 | Ξενοκρίτου Ροδίου

χαῖταί σου στάζουσιν ἔθ᾽ ἁλμυρά, δύσμορε κούρη,
ναυηγέ, φθιμένης εἰν ἁλί, Λυσιδίκη.
ἦ γάρ, ὀρινομένου πόντου, δείσασα θαλάσσης
ὕβριν ὑπὲρ κοίλου δούρατος ἐξέπεσες.
καὶ σὸν μὲν φωνεῖ τάφος οὔνομα, καὶ χθόνα Κύμην,
ὀστέα δὲ ψυχρῷ κλύζετ᾽ ἐπ᾽ αἰγιαλῷ,
πικρὸν Ἀριστομάχῳ γενέτῃ κακόν, ὅς σε κομίζων
ἐς γάμον, οὔτε κόρην ἤγαγεν οὔτε νέκυν.


Τα λυτά σου μαλλιά σταλάζουν ακόμα αλμύρα, καημένο κορίτσι,
Λυσιδίκη, που ναυάγησες και χάθηκες στα πέλαγα.
Λυσσούσ’ η τρικυμία κι εσύ την έτρεμες τη δύναμη της θάλασσας.
Από το πλοίο σ’ άρπαξε το κύμα.
Κι ενώ ο τάφος τ’ όνομά σου μαρτυρεί και την πατρίδα σου την Κύμη,
σε κάποια κρύα ακτή η θάλασσα ξεπλένει τα οστά σου.
Σε πήγαιν’ ο γονιός σου ο Αριστόμαχος για γάμο,
μα ούτε την κόρη έδωσε ούτε και τη σορό της.
Πικρή τον βρήκε συμφορά.

Ο Ξενόκριτος ο Ρόδιος ήταν αρχαίος Έλληνας επιγραμματοποιός από τη Ρόδο από τον οποίο διασώζονται δυο επιγράμματα στην Ελληνική Ανθολογία. Έζησε μεταξύ του 3ου αιώνα π.Χ. και 1ου αιώνα μ.Χ, άγνωστο όμως πότε ακριβώς.


VII-292 | Θέων ο Αλεξανδρεύς

ἀλκυόσιν, Ληναῖε, μέλεις τάχα· κωφὰ δὲ μήτηρ
μύρεθ᾽ ὑπὲρ κρυεροῦ δυρομένη σε τάφου.


Φαίνεται σε φροντίζουν πια, Ληναίε, Αλκυόνες·
ενώ η μάνα σου βουβά σε κλαίει και σπαράζει
πάνω απ’ τον κρύο τάφο σου.

Ο Θέων ο Αλεξανδρεύς (περ. 335 – περ. 405 μ.Χ) ήταν Έλληνας λόγιος και μαθηματικός, που έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Υπήρξε ο τελευταίος διευθυντής της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας πριν την καταστροφή της, καθώς και του «Μουσείου» (Πανεπιστημίου) της (Λεξικό της Σούδας, όπου αναφέρεται ως σύγχρονος του Πάππου).


VII-308 | Λουκιανού

παῖδά με πενταέτηρον, ἀκηδέα θυμὸν ἔχοντα,
νηλειὴς Ἀίδης ἥρπασε Καλλίμαχον.
ἀλλά με μὴ κλαίοις: καὶ γὰρ βιότοιο μετέσχον
παύρου, καὶ παύρων τῶν βιότοιο κακῶν.


Με άρπαξε ο Άδης ο σκληρός,
παιδί πεντάχρονο μ’ ανέμελη ψυχή.
Με έλεγαν Καλλίμαχο,
για μέν’ όμως μην κλαίτε:
Μικρή η βόλτα στη ζωή,
μικρή και στους καημούς της.

Ο Λουκιανός ο Σαμοσατεύς (125 – 180 μ.Χ.), Σύρος. Σοφιστής και σατιρικός συγγραφέας που έγραφε στην ελληνική γλώσσα. Ήταν ο δημιουργός του σατιρικού διαλόγου και από τους σημαντικότερους αττικιστές συγγραφείς της Δεύτερης Σοφιστικής. Του αποδίδονταν μερικά επιγράμματα που περιλαμβάνονται στην Παλατινή Ανθολογία.


VII-456 | Διοσκουρίδη

Τὴν τίτθην Ἱέρων Σειληνίδα, τήν, ὅτε πίνοι ζωρόν, ὑπ’ οὐδεμιῆς θλιβομένην κύλικος,
ἀγρῶν ἐντὸς ἔθηκεν, ἵν’ ἡ φιλάκρητος ἐκείνη καὶ φθιμένη ληνῶν γείτονα τύμβον ἔχοι.


Την παραμάνα που τον θήλαζε, τη Σειληνίδα,
που όταν έπινε ανέρωτο κρασί
κούπα δεν στάθηκ’ ικανή
το κέφι να της κόψει,
την έθαψ’ ο Ιέρων στους αγρούς,
για να ‘χει ακόμα και νεκρή,
εκείνη που αγάπησε τ’ ανέρωτο κρασί,
τάφο κοντά στα πατητήρια.

Ο Διοσκουρίδης (3ος αι. π.Χ.) ήταν ο τελευταίος από τους μεγάλους επιγραμματοποιούς των Αλεξανδρινών χρόνων. Ως πιθανός τόπος καταγωγής του αναφέρεται η Ισσός.


VII-458 | Καλλιμάχου

Τὴν Φρυγίην Αἴσχρην, ἀγαθὸν γάλα, πᾶσιν ἐν ἐσθλοῖς
Μίκκος καὶ ζωὴν οὖσαν ἐγηροκόμει,
καὶ φθιμένην ἀνέθηκεν, ἐπεσσομένοισιν ὁρᾶσθαι
ἡ γρηῢς μαστῶν ὡς ἀπέχει χάριτας.


Την Αίσχρ’ απ’ τη Φρυγία,
ευλογημένη για το γάλα της τροφό,
όλου του κόσμου τα καλά
στα γηρατειά τής πρόσφερε ο Μίκκος,
για όσο ήταν στη ζωή.
Μα κι όταν πέθανε
της ύψωσε μνημείο·
να βλέπουν οι επόμενες γενιές
πως ανταμείβεται η γριά
για τους μαστούς της.

Ο Καλλίµαχος, κορυφαίος των ελληνιστικών ποιητών, γεννήθηκε λίγο πριν από το 300 π.Χ. στην Κυρήνη της Βόρειας Αφρικής. Πέθανε στα χρόνια της βασιλείας του Πτολεµαίου Γ΄ του Ευεργέτη γύρω στο 240 π.Χ.


VII-490 | Ανύτης

Παρθένον Ἀντιβίαν κατοδύρομαι, ἇς ἐπὶ πολλοὶ νυμφίοι ἱέμενοι πατρὸς ἵκοντο δόμον,
κάλλευς καὶ πινυτᾶτος ἀνὰ κλέος· ἀλλ’ ἐπιπάντων ἐλπίδας οὐλομένα Μοῖρ’ ἐκύλισε πρόσω.


Την Αντιβία κλαίω.
Ήταν κορίτσι της παντρειάς.
Πολλοί οι υποψήφιοι γαμπροί
που την ποθούσαν.
Στο πατρικό κατέφθαναν το σπίτι
από τις  φήμες π’ άκουγαν
για ομορφιά και γνώση.
Μοίρα όμως θανάσιμη
όλων τις προσδοκίες
με μιας τις εξανέμισε.

Για την Ανύτη δεν γνωρίζουμε πολλά. Παραμένει άγνωστη η οικογένειά της, το πρόγραμμα της Σχολής που φέρεται ότι διηύθυνε και ο ακριβής χρόνος γέννησης και θανάτου. Πρόκειται μάλλον για την Ανύτη από την Τεγέα ποιήτρια και επιγραμματοποιό με αρκετούς θαυμαστές και μαθητές – μεταξύ των οποίων τον Λεωνίδα απ’ τον Τάραντα. Ο Αντίπατρος ο Θεσσαλονικεύς (1ος αι. π.Χ.) την κατατάσσει μεταξύ των εννέα μεγαλύτερων ποιητριών της αρχαιότητας. Την ίδια περίπου εποχή (το 80 π.Χ.) ο Μελέαγρος από τα Γάδαρα της Συρίας γνώριζε τα ποιήματα της Ανύτης και περιέλαβε κάποια από αυτά στην Ανθολογία του (παρομοιάζοντάς τα με κρίνα)


VII-528 | Θεοδωρίδα

Εὐρύσορον περὶ σῆμα τὸ Φαιναρέτης ποτὲ κοῦραι
κέρσαντο
ξανθοὺς Θεσσαλίδες πλοκάμους,
πρωτοτόκον
καὶ ἄποτμον ἀτυζόμεναι περὶ νύμφην
Λάρισσαν
δὲ φίλην ἤκαχε καὶ τοκέας.


Κάποτε κόρες Θεσσαλές,
γύρω απ’ το μεγαλόπρεπο
μνήμα της Φαιναρέτης,
έκοψαν τις πλεξούδες
τις χρυσαφιές.
Τις κλόνισε ο θάνατος
στην πρώτη της τη γέννα
της άτυχης συζύγου
της νεαρής,
που έθλιψε τη Λάρισα,
την πολυαγαπημένη,
και τους γονείς.

Ο Θεοδωρίδας ο Συρακούσιος ήταν αρχαίος Έλληνας λυρικός ποιητής και επιγραμματοποιός από τις Συρακούσες (3ος αι. π.Χ.). Θεωρείται πως χρονικά, κάποια στιγμή συνέπεσε με τον ποιητή Ευφορίωνα, μια και υπάρχουν αναφορές του ενός προς τον άλλο στα επιγράμματα τους· 18 επιγράμματά του διασώζονται στην Παλατινή Ανθολογία.


VII-630 | Αντιφίλου Βυζαντίου

ἤδη που πάτρης πελάσας σχεδόν, ‘ αὔριον,’ εἶπον,
‘ ἡ μακρὴ κατ᾽ ἐμοῦ δυσπλοΐη κοπάσει.’
οὔπω χεῖλος ἔμυσε, καὶ ἦν ἴσος Ἄϊδι πόντος,
καί με κατέτρυχεν κεῖνο τὸ κοῦφον ἔπος.
πάντα λόγον πεφύλαξο τὸν αὔριον· οὐδὲ τὰ μικρὰ
λήθει τὴν γλώσσης ἀντίπαλον Νέμεσιν.


Κόντευα πια να φτάσω στην πατρίδα:
«Θα στρώσ’» είπ’ «αύριο ο καιρός
κι η βασανιστική μακρόχρονη φουρτούνα».
Πριν κλείσουνε τα χείλη μου
η θάλασσα σκοτείνιασε σαν Άδης
και με κατέστρεψε κείνη η κούφια λέξη.
Γι’ αυτό για τ’ αύριο μη μιλάς,
γιατί λογοδοτεί στη Νέμεση η γλώσσα
και για τις πιο μικρές κι ασήμαντες τις λέξεις.

Ο Αντίφιλος ο Βυζάντιος ήταν αρχαίος Έλληνας επιγραμματοποιός που έζησε την εποχή του Αυγούστου και του Τιβερίου. Θεωρείται από τους πιο κομψούς και γόνιμους ποιητές της Παλατινής Ανθολογίας, στην οποία σώζονται πενήντα επιγράμματά του.


VII-726 | Λεωνίδα του Ταραντίνου

Ἑσπέριον κἠῶον ἀπώσατο πολλάκις ὓπνον
ἡ γρηΰς πενίην Πλατθίς ἁμυνομένη
καί τι πρός ἠλακάτην καί τόν συνέριθον ἂτρακτον
ἢεισε πολιοῦ γήραος ἀγχίθυρος
καί τι παριστίδιος δινευμένη ἂχρις ἐπ᾽ἠοῦς
κεῖνον Ἀθηναίης σύν Χάρισιν δόλιχον,
ἢ ῥικνῆ ρικνοῦ περί γούνατος ἄρκιον ἱστῶ
χειρί στρογγύλουσ᾽ἱμερόεσσα κρόκην
ὀγδωκονταέτις δ᾽Ἀχερούσιον ηὒγασεν ὓδωρ
ἡ καλή καλῶς Πλατθίς ὑφηναμένη.


Νύχτες ολόκληρες
ως το ξημέρωμα
έμεινε ξάγρυπνη
η γρια η Πλατθίδα.
Τη φτώχεια της πάλευε.
Και τι δεν τραγούδησε
γερνώντας κι ασπρίζοντας
τη ρόκα όπως δούλευε
και το αδράχτι.
Πόσα τραγούδια
δεν είπε χορεύοντας
μαζί με τις Χάριτες
πλάι στο στημόνι.
Στον μακρόσυρτο εκείνο
καθώς στροβιλίζονταν
της θεάς Αθηνάς
τον χορό ως το χάραμα.
Ή όταν πάλι
γεμάτα ρυτίδες
τα χέρια της τύλιγαν
με ζήλο το νήμα
το γερό για το ύφασμα
γύρω απ᾽τα γόνατα
που είχαν ζαρώσει.
Στα ογδόντα της είδε
τα νερά του Αχέροντα
η καλή η Πλατθίδα
που όμορφα ύφαινε.

Ο Λεωνίδας ο Ταραντίνος ήταν αρχαίος Έλληνας ποιητής επιγραμμάτων από τον Τάραντα, που άκμασε μεταξύ του 300 και του 250 π.Χ. Σώθηκαν πολλά επιγράμματά του· πάνω από 100 στην Παλλατινή Ανθολογία. Μιμείται την Ανύτη από την Τεγέα. Τα έργα του αναφέρονται στο μεγαλύτερο μέρος τους στον εργαζόμενο λαό

ΠΗΓΗ: Αλιεύτηκαν από το χρονολόγιο του Αλέξανδρου Βαναργιώτη

Ο Αλέξανδρος Βαναργιώτης γεννήθηκε στα Τρίκαλα Θεσσαλίας το 1966. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων και εργάζεται ως εκπαιδευτικός στη Μέση Δημόσια Εκπαίδευση. Διηγήματα ή ποιήματά του δημοσιεύτηκαν στα περιοδικά «Πλανόδιον», «Μπιλιέτο», «Εντευκτήριο», «Οροπέδιο», «Πανδώρα», «Κηρήθρες», «Εμβόλιμον» και «Ραπόρτο». Δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο το 2009 με τίτλο «Διηγήματα για το τέλος της μέρας», εκδόσεις Λογείον.

Επιλογή-Επιμέλεια: Δημήτρης Καραμανάβης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Create your website with WordPress.com
Ξεκινήστε
Αρέσει σε %d bloggers: